تبلیغات
مدیریـــت آموزشـــی - مشورت و مشارکت در اسلام

مشورت و مشارکت در اسلام

چهارشنبه 1391/03/24 21:57نویسنده : رحیم کاوه

 

زارعی(1377) می‌گوید: مشورت و مشارکت، نظرجویی و رایزنی در فرهنگ غنی اسلام و تاریخ کهن ایران جایگاهی بس بالا و رفیع دارد و به مدد به‌کارگیری این شیوه در مدیریت و تصمیم‌گیری است که می‌توان به طریق صواب در انجام امور دست یافت و از میان راه‌های مختلف، راه اصلح را برگزید و با یاری جستن از مشارکت و مشورت است که مخاطرات تصمیم‌گیری کاهش‌یافته، ضمانت اجرایی تصمیمات افزایش یافته، دامنه بصیرت و آگاهی مشورت‌کننده گسترده‌تر و روحیه‌ی کاری تقویت می‌گردد. در اسلام اهمیتی خاص به مشورت داده شده‌است. مشاوره به عنوان عامل جلوگیرنده از دیکتاتوری و استبداد و شخصیت‌دهنده به زیردستان، مشوق و محرک افراد به همکاری و هماهنگی صمیمانه، شرکت در عقل دیگران، به دست‌دهنده رأی صحیح، طریقه اصلح و راه نجات، قویا توصیه شده‌‌است. در مراحل سیاست گذاری نظام اسلامی، به تصمیم‌گیری و توکل به عقل فردی در هر درجه و مرتبه‌ای از علو و تعالی باشد، اکتفا نشده؛ چراکه می‌بینیم پیامبر اسلام با نبوغ ذاتی و درایت و هوش فوق‌العاده‌ای که داشتند علاوه بر تأییدات وحی از اندیشه‌ی ژرف و تابناک برخوردار بودند، با این وصف به اندیشه‌ی دیگران و یاری گرفتن از آن بسیار اهتمام می‌ورزیدند و در موارد بسیاری با اصحاب خود به مشورت می‌نشستند. مولای متقیان حضرت علی(ع) که دستور آن حضرت به مالک اشتر زیربنای مدیریت اسلامی است؛ در مورد مشورت می‌فرمایند: «قبل از تصمیم، مشورت کن و پیش از اقدام فکر کن»[1].

 اما باید یادآور شد که بین مشارکت و مشورت تفاوت وجود دارد و در واقع مشورت نقطه‌ی آغازین مشارکت یا مدیریت مشارکتی است، چراکه در روش مدیریت مبتنی بر مشورت مدیران غالبا قدرت و اختیارات را به میزان وسیعی در دست خود نگه‌ می‌دارند ولی در عین حال مشورت با افراد و کارکنان خود را نیز طلب می‌کنندو اما در مدیریت مشارکتی در اختیارات و قدرت برای تصمیم‌گیری با تمامی کارکنان و زیردستان شریک و سهیم می‌شود(زارعی،1377).

ابراهیمی(1382) می‌گوید: در اسلام با آنکه سرپرستان و متصدیان امور به مشورت دعوت شده‌اند، اما اتخاذ تصمیم نهایی برعهده آن‌ها گذاشته شده‌است و در واقع این مشورت‌گیرنده است که باید انتخاب کند و تصمیم بگیرد. متصدیان امور نیز با دریافت مشورت و درچارچوب آگاهی و اشراف خاص که نسبت به شرایط و موقعیت و مسائل جانبی دارند، نظر را انتخاب کرده و برای اجرا امضاء می‌نمایند.

هدف از بحث فوق نشان دادن اهمیت و ارزش مشورت و مشارکت در تعالیم اسلامی بود و باید اذعان نمود که در چند دهه‌ی اخیر در قالب مدیریت مشارکتی و مدیریت مشورتی در غرب مطرح شده‌است؛ چهارده قرن پیش، اسلام آن را مطرح نمود و در ادوار بسیاری به آن‌ها عمل شده و از این طریق موفقیت‌هایی بس بزرگ نیز به‌دست آمده‌است. پیروزی انقلاب اسلامی ایران جز از راه مشارکت مردم میسر نمی‌شود. تجربه شوراهای اسلامی در روستاها و مساجد شهرها، نماد مشارکت مردم در اداره امور است(ابراهیمی،1382).


[1] شاوِر قَبل أن تُعزم و فَکِّر قبل ان تُقدم


آخرین ویرایش: چهارشنبه 1391/03/24 22:06